Mặc dù dịch hại nhìn chung vẫn được kiểm soát trong những tuần gần đây, các chuyên gia nông nghiệp cảnh báo rằng giai đoạn sắp tới có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Dự báo thời tiết thay đổi liên tục giữa nắng nóng, giông bão và mưa cục bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các sinh vật gây hại lây lan nhanh chóng. Những hình thái thời tiết không ổn định này có thể làm suy yếu cây lúa đồng thời thúc đẩy sự phát triển của sâu bệnh, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đến cả chất lượng và năng suất cây trồng.

Một trong những mối lo ngại cấp bách nhất là rầy nâu và rầy lưng trắng, cả hai đều đang có dấu hiệu lan rộng. Những loài gây hại hút nhựa cây này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho cây lúa, làm giảm chất lượng hạt và lây lan các bệnh virus nguy hiểm. Ngoài ra, bệnh đạo ôn lúa – đặc biệt là đạo ôn cổ bông – cùng với bệnh bạc lá và bệnh khô vằn đang nổi lên như những mối đe dọa lớn đối với cây lúa hiện đang bước vào giai đoạn ra hoa và chín. Đối với lúa hè thu mới trồng, nông dân cũng được cảnh báo về sự gia tăng xuất hiện của ốc táo vàng và bọ trĩ, có thể nhanh chóng phá hủy cây mạ non nếu không được kiểm soát đúng cách.

Để đảm bảo sản lượng ổn định và giảm thiểu thiệt hại nông nghiệp, chính quyền các tỉnh miền Bắc Việt Nam đang được chỉ đạo hướng dẫn nông dân thu hoạch lúa đông xuân chín càng nhanh và hiệu quả càng tốt, đặc biệt là đối với các ruộng đầu vụ và chính vụ đã sẵn sàng thu hoạch. Thu hoạch nhanh được coi là cần thiết để tránh thiệt hại do giông bão bất ngờ, mưa đá hoặc gió mạnh, tất cả đều trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ chuyển mùa. Đồng thời, cần tập trung nguồn lực vào việc giám sát và bảo vệ lúa cuối vụ đang ở giai đoạn quan trọng của việc trổ bông và ra hoa, đặc biệt là phòng chống bệnh đạo ôn, bệnh khô vằn và bệnh bạc lá do vi khuẩn.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, chính quyền địa phương cũng được khuyến khích đẩy nhanh tiến độ thu hoạch lúa chín để tránh các đợt nắng nóng kéo dài và bão cuối mùa. Đối với lúa đang ra hoa, nông dân nên tăng cường giám sát sâu bệnh và phòng chống dịch hại, đặc biệt là bệnh khô vằn, bệnh đạo ôn cổ bông và thiệt hại do chuột gây ra. Các quan chức cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến lược bón phân cân bằng, khuyến khích tăng cường bón kali đồng thời tránh sử dụng quá nhiều nitơ, vì nitơ có thể làm cho cây trồng dễ bị bệnh hơn. Duy trì mực nước ổn định cũng rất quan trọng để ngăn ngừa tình trạng hạn hán cục bộ.

Trong khi đó, tại khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, các địa phương được khuyến cáo cân bằng cẩn thận giữa việc thu hoạch vụ đông - xuân với việc tiếp tục bảo vệ lúa cuối vụ khỏi sâu cuốn lá và rầy nâu. Do sự kết hợp giữa nắng nóng và lượng mưa thất thường, lịch trồng lúa hè - thu phải linh hoạt và phù hợp chặt chẽ với nguồn nước tưới. Các nhà hoạch định nông nghiệp đang khuyến khích nông dân ưu tiên các giống lúa ngắn ngày, chịu hạn để tăng khả năng chống chịu trong điều kiện khí hậu thay đổi.

Phản ứng phối hợp trên toàn quốc này cho thấy sự phức tạp ngày càng tăng của quản lý nông nghiệp hiện đại trước sự biến đổi khí hậu, áp lực sâu bệnh và nhu cầu sản xuất lương thực. Bằng cách kết hợp thu hoạch đúng thời điểm, giám sát cây trồng cẩn thận và các chiến lược canh tác thích ứng, Việt Nam hướng tới mục tiêu bảo vệ cả năng suất và sinh kế của nông dân.

Cuối cùng, sự thành công của vụ lúa năm 2025–2026 sẽ phụ thuộc rất nhiều vào công tác quản lý đồng ruộng chủ động, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và nông dân, và sự cảnh giác liên tục trước các mối đe dọa sinh học đang ngày càng gia tăng. Thông qua nỗ lực thu hoạch nhanh chóng và kiểm soát dịch hại chiến lược, ngành nông nghiệp Việt Nam đang nỗ lực bảo toàn năng suất, tăng cường an ninh lương thực và đảm bảo sản xuất lúa gạo vẫn bền vững trong bối cảnh môi trường ngày càng bất ổn.