At Ba Lat estuary in Ninh Binh Province, where the Red River meets the East Sea, Xuan Thuy National Park unfolds as one of Vietnam’s most remarkable ecological treasures. In the early morning, as the tide recedes, fertile mudflats gradually emerge beneath golden sunlight, revealing a landscape constantly shaped by water, sediment, and time. This serene coastal region is far more than a scenic wetland—it is a living system where mangrove forests, migratory birds, and local communities coexist in a delicate balance. Today, Xuan Thuy stands at the center of an important national conversation about conservation, green growth, and sustainable coastal development.
|
Xuân Thủy là vùng đất đúng nghĩa được sinh ra từ nước. Trải qua hàng thế kỷ, phù sa từ sông Hồng liên tục bồi đắp những bãi bùn, bãi cát và hệ sinh thái thủy triều mới. Tuy nhiên, sự hình thành tự nhiên này rất mong manh, vì vùng đất mới hình thành cũng có thể nhanh chóng bị xói mòn bởi mực nước biển dâng cao và biến đổi khí hậu. Yếu tố cốt lõi tạo nên khả năng phục hồi này là rừng ngập mặn, đặc biệt là những dải rừng ngập mặn và cây nipa rậm rạp, với bộ rễ giữ lại phù sa, ổn định đường bờ biển và bảo vệ các cộng đồng nội địa khỏi bão tố và suy thoái môi trường.
Đối với người dân địa phương, những khu rừng này không chỉ là tài sản môi trường trừu tượng mà còn là nền tảng của cuộc sống hàng ngày. Nghề đánh bắt cá truyền thống, nuôi trồng thủy sản quy mô nhỏ, nuôi ong và thu hoạch theo mùa đều phụ thuộc vào hệ sinh thái đất ngập nước khỏe mạnh. Nhiều gia đình đã trải qua nhiều thế hệ thích nghi sinh kế của mình với nhịp điệu của thủy triều và rừng. Từ những ngư dân gìn giữ các phương pháp đánh bắt cá thủ công truyền thống đến những người nuôi ong đặt tổ ong dưới tán cây đước nở hoa, người dân địa phương ngày càng nhận ra rằng bảo vệ rừng đồng nghĩa với việc bảo vệ tương lai kinh tế của chính họ.
Mô hình bảo tồn hướng đến cộng đồng này đang trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển của Xuân Thủy. Thay vì tách rời bảo vệ môi trường khỏi cơ hội kinh tế, chính quyền địa phương đang thúc đẩy sinh kế tích hợp như nuôi trồng thủy sản sinh thái, sản xuất mật ong hữu cơ và du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Cách tiếp cận này tạo ra điều mà các chuyên gia bảo tồn thường gọi là “lợi ích kép”—vừa bảo tồn đa dạng sinh học vừa tạo ra thu nhập bền vững.
Về mặt sinh thái, giá trị của Vườn quốc gia Xuân Thủy vượt xa phạm vi Việt Nam. Trải rộng hơn 7.000 ha, vườn quốc gia này có nhiều môi trường sống đa dạng, bao gồm rừng ngập mặn, bãi triều, cửa sông và cồn cát. Nơi đây là hệ sinh thái của hơn 200 loài thực vật, hơn 150 loài cá và hàng trăm loài động vật không xương sống. Quan trọng hơn, vị trí nằm dọc theo tuyến đường di cư Đông Á - Úc khiến nơi đây trở thành điểm dừng chân quan trọng cho các loài chim nước di cư, bao gồm cả các loài đang bị đe dọa trên toàn cầu. Tầm quan trọng sinh thái quốc tế này đã góp phần giúp vườn quốc gia được công nhận là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và gần đây hơn là Công viên Di sản ASEAN.
Khi Ninh Bình đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế biển đến năm 2030 và xa hơn nữa, Xuân Thủy tượng trưng cho một mô hình tăng trưởng ven biển mới - một mô hình bác bỏ khai thác ngắn hạn để hướng tới đầu tư sinh thái dài hạn. Lãnh đạo tỉnh ngày càng nhấn mạnh rằng rừng ngập mặn, đất ngập nước và đa dạng sinh học không phải là trở ngại cho sự tăng trưởng mà là tài sản chiến lược cho khả năng phục hồi, du lịch và thịnh vượng bền vững.
Tóm lại, cảnh quan xanh yên bình của Xuân Thủy kể một câu chuyện lớn hơn về tương lai của Việt Nam. Bảo vệ rừng ở đây đồng nghĩa với việc bảo tồn đất đai, nguồn nước, đa dạng sinh học và sinh kế cùng một lúc. Trong thời điểm biến đổi khí hậu đầy bất ổn, Xuân Thủy là một ví dụ mạnh mẽ cho thấy phát triển bền vững không phải là lựa chọn giữa thiên nhiên và tăng trưởng, mà là đảm bảo cả hai cùng phát triển thịnh vượng. |